Afgelopen weekend voerden de Verenigde Staten een grootschalige militaire aanval uit op het land Venezuela EN ontvoerd President Nicolas Maduro in een majoor escalatie die schokgolven door heel Latijns-Amerika veroorzaakten.
De Amerikaanse president Donald Trump heeft maandagochtend zijn aandelen verdubbeld. bedreigende actie tegen de regeringen van Colombia, Cuba en Mexico, tenzij ze ‘hun zaakjes op orde krijgen’, met het argument dat dit de drugshandel tegengaat en de Amerikaanse belangen op het westelijk halfrond beschermt.
De opmerkingen doen de diepe spanningen over de Amerikaanse inmenging in Latijns-Amerika weer herleven. Veel van de regeringen waar Trump het doelwit van is, hebben weinig interesse in de betrokkenheid van Washington, maar hun legers missen de capaciteit om de Verenigde Staten op afstand te houden.
De militaire capaciteiten van Latijns-Amerika
De Verenigde Staten hebben het sterkste leger ter wereld en geven meer uit aan hun leger dan het totale budget van de volgende tien landen met de hoogste militaire uitgaven samen. In 2025 bedroeg het Amerikaanse defensiebudget 895 miljard dollar, ongeveer 3,1% van het bruto binnenlands product.
Volgens de Global Firepower-ranglijst van 2025 heeft Brazilië het machtigste leger in Latijns-Amerika en staat het wereldwijd op de elfde plaats.
Mexico staat wereldwijd op de 32e plaats, Colombia op de 46e, Venezuela op de 50e en Cuba op de 67e. Al deze landen liggen in alle opzichten aanzienlijk lager dan het Amerikaanse leger, inclusief het aantal actieve personeelsleden, militaire vliegtuigen, gevechtstanks, marinemiddelen en hun militaire budgetten.
In een standaardoorlog waarbij tanks, vliegtuigen en zeemacht betrokken zijn, behouden de Verenigde Staten een overweldigende superioriteit.
De enige opmerkelijke parameter die deze landen hebben vergeleken met de Verenigde Staten zijn hun paramilitaire strijdkrachten, die naast reguliere legers opereren, waarbij ze vaak gebruik maken van asymmetrische oorlogsvoering en onconventionele tactieken tegen conventionele militaire strategieën.
Paramilitairen in heel Latijns-Amerika
Verschillende Latijns-Amerikaanse landen kennen een lange geschiedenis van gewapende paramilitaire en irreguliere groepen die vaak een rol hebben gespeeld in de interne veiligheid van deze landen. Deze groepen zijn doorgaans gewapend, georganiseerd en politiek invloedrijk, maar opereren buiten de reguliere militaire commandostructuur.
Cuba heeft de derde grootste paramilitaire strijdmacht ter wereld, bestaande uit meer dan 1,14 miljoen leden, zoals gerapporteerd door Global Firepower. Tot deze groepen behoren onder meer door de staat gecontroleerde milities en buurtverdedigingscomités. De grootste hiervan, de Territorial Troops Militia, dient als civiele reserve die bedoeld is om het reguliere leger te helpen tegen externe dreigingen of tijdens interne crises.
In Venezuela zijn leden van regeringsgezinde gewapende burgergroepen, bekend als ‘colectivos’, beschuldigd van het opleggen van politieke controle en het intimideren van tegenstanders. Hoewel ze formeel geen deel uitmaken van het leger, wordt algemeen aangenomen dat ze opereren met de tolerantie of steun van de staat, vooral in tijden van onrust onder Maduro.
In Colombia ontstonden in de jaren tachtig rechtse paramilitaire groeperingen om linkse rebellen te bestrijden. Hoewel ze halverwege de jaren 2000 officieel werden gedemobiliseerd, kwamen velen later weer naar voren als criminele of neoparamilitaire organisaties, die actief bleven in plattelandsgebieden. De eerste groepen werden georganiseerd met betrokkenheid van het Colombiaanse leger, onder leiding van Amerikaanse counterinsurgency-adviseurs tijdens de Koude Oorlog.
In Mexico functioneren zwaarbewapende drugskartels de facto als paramilitaire krachten. Groepen als de Zetas, oorspronkelijk gevormd door voormalige soldaten, bezitten wapens van militaire kwaliteit en oefenen territoriale controle uit, waarbij ze vaak de lokale politie te slim af zijn en het staatsgezag uitdagen. Als reactie daarop werd het Mexicaanse leger steeds vaker ingezet in politiefuncties.
Geschiedenis van de Amerikaanse inmenging in Latijns-Amerika
De afgelopen twee eeuwen hebben de Verenigde Staten dit herhaaldelijk gedaan bemoeide zich met Latijns-Amerika.
Aan het einde van de 19e en het begin van de 20e eeuw werden tijdens de zogenaamde Banana Wars Amerikaanse troepen in heel Midden-Amerika ingezet om de belangen van het bedrijfsleven te beschermen.
In 1934 introduceerde president Franklin D. Roosevelt het ‘Good Neighbour Policy’, waarbij hij beloofde niet in te grijpen.
Toch financierden de Verenigde Staten tijdens de Koude Oorlog operaties om gekozen regeringen omver te werpen, vaak gecoördineerd door de CIA, opgericht in 1947.
Panama is het enige Latijns-Amerikaanse land dat de Verenigde Staten formeel zijn binnengevallen, wat plaatsvond in 1989 onder president George HW Bush. ‘Operatie Just Cause’ was ogenschijnlijk gericht op het verwijderen van president Manuel Noriega, die later werd veroordeeld voor drugshandel en andere misdaden.
