Hoe West-Afrikaanse mensenhandelaars handelen onder de naam QNET

Foday Musa leek er kapot van toen hij luisterde naar de laatste voicemail die hij van zijn zoon ontving.

Het duurt 76 seconden en de jongeman lijkt wanhopig. Hij huilt en smeekt om de hulp van zijn vader.

“Het is zo moeilijk om te horen. Zijn stem horen doet me pijn”, vertelde Musa aan BBC Africa Eye, die exclusieve toegang kreeg tot een politie-eenheid die hem hielp bij zijn zoektocht naar twee van zijn kinderen die het slachtoffer waren van oplichters.

Het was in februari 2024 dat Musa’s 22-jarige zoon en 18-jarige dochter, samen met vijf anderen, werden gerekruteerd in hun afgelegen dorp in de Faranah-regio in centraal Guinee door agenten die hen beloofden in het buitenland te gaan werken.

De banen zijn er nooit gekomen en de zogenaamde recruiters bleken mensenhandelaren te zijn. De groep werd over de grens naar Sierra Leone gebracht en gevangen gehouden.

“Mijn hart is gebroken. Ik kan niet stoppen met huilen. Als je naar mijn ogen kijkt, zie je de pijn”, zei Musa.

Zijn zaak werd overgenomen door het mondiale politiebureau Interpol in Guinee, dat zijn eenheid in Sierra Leone om hulp vroeg. Daarom reisde Musa afgelopen augustus naar Makeni in centraal Sierra Leone in een poging ze te vinden.

Duizenden mensen in heel West-Afrika worden verleid tot een mensenhandelzwendel, beter bekend als QNET.

QNET, opgericht in Hong Kong, is zelf een legitiem wellness- en lifestylebedrijf: het stelt mensen in staat zich aan te melden om hun producten te kopen en deze online te verkopen.

Het bedrijfsmodel heeft enige kritiek gekregen – in West-Afrika gebruiken criminele bendes zijn naam echter als dekmantel voor hun illegale activiteiten.

Mensenhandelaars richten zich op mensen met de belofte van werkgelegenheid in plaatsen als de Verenigde Staten, Canada, Dubai en Europa, en vragen hen grote sommen geld te betalen voor administratieve kosten voordat ze aan het werk gaan.

Eenmaal betaald, worden ze vaak naar een nabijgelegen land vervoerd en wordt hen verteld dat ze alleen naar het buitenland kunnen reizen nadat ze anderen voor het programma hebben gerekruteerd.

Maar zelfs als ze familie en vrienden meenemen, komen de banen nooit tot stand.

QNET zelf voert een voortdurende campagne in de hele regiomet billboards en mediareclame. Deze zijn allemaal gemarkeerd met de slogan “QNET Against Scams” en het bedrijf heeft beschuldigingen afgewezen dat het verband houdt met mensenhandel.

Musa en haar uitgebreide familie hadden al $25.000 (£19.000) aan de mensenhandelaars gedoneerd, inclusief lidmaatschapsgelden en extra geld om te proberen haar kinderen thuis te brengen. Zelf naar Sierra Leone reizen was zijn laatste hoop.

Mahmoud Conteh, hoofd van het onderzoek bij de anti-mensenhandeleenheid van Interpol binnen de politie van Sierra Leone, zei dat de zaak een prioriteit is voor zijn eenheid.

“Het is heel gemakkelijk voor deze mensenhandelaars om al onze grenzen over te steken via deze illegale grensovergangen”, zei hij tegen de BBC.

Toen Conteh een tip kreeg dat een groot aantal jongeren werd vastgehouden op een locatie in Makeni, sloot Musa zich aan bij de politie terwijl ze het pand binnenvielen, in de hoop zijn kinderen te vinden.

Tassen en kleding lagen verspreid over de vloeren. Er wordt gedacht dat er in elke kamer 10 tot 15 mensen sliepen.

Het Interpol-team arresteerde iedereen in het pand en ontdekte dat sommigen van slechts 14 jaar daar woonden.

“De meerderheid bestaat uit Guineeërs. Onder hen is er maar één Sierra Leoneër. Alle anderen zijn Guineërs,” zei Conteh.

Musa’s kinderen waren er niet bij, hoewel een jongeman zei dat ze er de week ervoor waren geweest – de eerste mogelijke waarneming van zijn kinderen in een jaar.

De groep werd voor screening overgebracht naar het politiebureau voordat 19 van hen naar Guinee werden gevlogen.

De politie zegt het afgelopen jaar meer dan twintig van dit soort invallen te hebben uitgevoerd, waarbij honderden slachtoffers van mensenhandel zijn gered.

Slachtoffers zijn vaak door mensenhandelaars over de grenzen vervoerd, maar anderen, zoals Aminata, 23, uit Sierra Leone, wier naam is veranderd om haar identiteit te beschermen, worden binnen hun eigen land verhandeld.

Zittend op een plastic stoel met de hellingen van Makeni’s Wusum Hills achter haar in de verte, vertelde Aminata aan de BBC hoe een vriendin haar medio 2024 had voorgesteld aan mensen die beweerden QNET te vertegenwoordigen.

Ze slaagde met succes voor een sollicitatiegesprek en kreeg te horen dat ze een cursus zou volgen voordat ze naar de VS zou vliegen voor verdere studie en werk.

Het enige probleem was dat hij $ 1.000 moest betalen om aan het programma deel te nemen.

Ervan overtuigd dat het legitiem was, gaf haar familie haar het geld dat ze hadden gespaard voor collegegeld.

‘Als ze je voor het eerst rekruteren, geven ze je te eten en zorgen ze voor je. Maar naarmate de tijd verstrijkt, houden ze op’, zei hij tegen de BBC, en zei verder dat hij op dat moment een ‘extra stap’ moest zetten om te overleven.

“Je moet je lichaam verkopen en met mannen naar bed gaan, zodat je geld kunt krijgen – zodat je voor jezelf kunt zorgen.”

Aminata zei dat haar was verteld dat als ze wilde reizen, ze andere mensen voor het programma moest werven.

Om dit te doen, gaven de mensenhandelaars haar een internationaal nummer, zodat het leek alsof ze zich al in het buitenland bevond toen ze contact met hen opnam.

“Ze brengen je naar het vliegveld en je kleedt je alsof je gaat reizen. Ze geven je een paspoort en ze geven je valse reisdocumenten”, legde hij uit.

“Vervolgens maken ze je foto, zodat je deze naar je vrienden en familie kunt sturen.”

Aminata slaagde erin zes vrienden en familie te overtuigen om zich bij het project aan te sluiten, terwijl ze nog steeds hoopte dat werk in de Verenigde Staten werkelijkheid zou worden. Het is nooit gebeurd.

“Ik voelde me vreselijk omdat ze hun geld verspilden en door mij leden.”

Ze werd ongeveer een jaar vastgehouden ergens aan de rand van Freetown, de hoofdstad van Sierra Leone, voordat ze besefte dat de baan nooit voor haar beschikbaar zou zijn.

Omdat Aminata er niet in slaagde iemand anders te rekruteren, lijkt het erop dat ze niet langer nuttig werd geacht voor de mensenhandelaars en toen ze besloot te ontsnappen, werd ze niet tegengehouden.

Thuiskomen na alles wat er was gebeurd, vooral omdat iedereen dacht dat hij in het buitenland woonde, was moeilijk.

‘Ik was bang om naar huis te gaan’, zei ze.

“Ik had mijn vrienden verteld dat ik naar het buitenland was gereisd. Ik had hetzelfde tegen mijn familie gezegd. Ik dacht aan al het geld dat ze me hadden gegeven om daar te komen.”

Er zijn geen statistieken over het aantal slachtoffers van dit soort oplichting op de arbeidsmarkt, maar er zijn in de media in heel West-Afrika voortdurend berichten over bendes die mensen oplichten die wanhopig willen geloven dat deze overzeese werkprogramma’s reëel zijn.

De BBC sloot zich aan bij de politie tijdens een tiental invallen gedurende drie dagen in Makeni en ontmoette honderden jonge mensen die vanuit landen als Burkina Faso, Guinee, Ivoorkust en Mali naar de regio waren gesmokkeld.

De politie zei dat ze in totaal twaalf vermoedelijke mensenhandelaars hebben gearresteerd.

Maar de realiteit is dat er maar een paar succesvolle vervolgingen zijn en dat de autoriteiten in de regio, die over onvoldoende middelen beschikken, vaak een zware strijd moeten leveren om dergelijke oplichting te dwarsbomen.

Volgens statistieken van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken zijn er tussen juli 2022 – toen de wet tegen mensenhandel in Sierra Leone werd aangenomen – en april 2025 slechts vier veroordelingen wegens mensenhandel uitgesproken.

Musa heeft haar kinderen nooit gevonden en had geen andere keuze dan eind september zonder hen naar Guinee terug te keren.

Conteh van Interpol vertelde later aan de BBC dat mensenhandelaars niet lang daarna de kinderen van Foday hadden vrijgelaten.

De BBC bevestigde later dat Musa’s dochter terugkeerde naar Guinee, maar niet terugkeerde naar haar dorp en niet geïnterviewd wilde worden.

Hij nam geen contact op met zijn vader, wat de schaamte benadrukt die veel van de slachtoffers die bij de zwendel betrokken waren, voelden.

De verblijfplaats van Musa’s zoon is onbekend.

Voor de vader blijft de situatie wanhopig.

“Na alles wat er is gebeurd, wil ik gewoon dat het voorbij is en dat ik mijn kinderen kan zien”, zei Musa.

“We zouden graag willen dat ze nu terug naar het dorp komen – ik zou graag willen dat ze hier bij mij zijn.”

Aanvullende rapportage door Paul Myles, Chris Walter, Olivia Acland en Tamasin Ford