Nadhim Zahawi heeft Brits rechts de grootste politieke schok van het jaar bezorgd door de Conservatieven te verlaten en zich aan te sluiten bij Nigel Farage’s Reform UK. Tijdens een persconferentie in Londen zei de voormalige bondskanselier dat Groot-Brittannië zich in een “laatste kans”-moment bevond en dat het land nu “Nigel Farage echt nodig heeft als premier”.Voor Reform is dit niet zomaar de zoveelste afvalligheid. Zahawi is de oudste figuur die ooit de grens is overgestoken. Hij is geen kleine demonstrant of een ontevreden voormalig parlementariër. Hij zat in het machtscentrum tijdens de Boris Johnson-jaren, diende als minister van vaccins tijdens de uitrol van Covid, vervolgens als minister van Onderwijs en, voor een korte tijd, als kanselier van de schatkist. Met andere woorden: de rebellenpartij van Farage heeft zojuist iemand gerekruteerd die ooit het ministerie van Financiën leidde.Zahawi zei dat hij geloofde dat het team dat Farage aan het samenstellen was nu het enige was dat in staat was “het land weer op het goede spoor te krijgen” en dat hij zijn eigen ervaring in de overheid en het bedrijfsleven kon inbrengen om te helpen een serieus bestuursalternatief op te bouwen.De stap is ook doordrenkt van ironie. In 2015 viel Zahawi Farage publiekelijk aan op sociale media, noemde hem “aanstootgevend en racistisch” en zei dat hij “bang zou zijn om in een land te leven dat door jou wordt geregeerd”. Toen hij deze week naast Farage stond, probeerde hij die woorden te neutraliseren door te zeggen dat als hij dacht dat Farage problemen had met mensen van zijn kleur of achtergrond, hij niet naast hem zou hebben gezeten. Hij beschouwde Farage niet als een bedreiging voor immigranten die zich in Groot-Brittannië hadden geïntegreerd, maar als een leider die een laatste kans vertegenwoordigde om het land te redden van de ondergang.Wat hem uiteindelijk over de streep trok, was zijn visie op Groot-Brittannië onder Sir Keir Starmer. Zahawi zei dat hij weer in de politiek was meegesleurd door wat hij omschreef als de gevaarlijke koers van de Labour-regering: haar onwil om het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens te verlaten, voorstellen om juryprocessen af te schaffen en wat hij waarschuwde was een “dreigende schuldenval”. Volgens hem is Reform niet langer een protestpartij, maar de enige kracht die bereid is te breken met wat zij als een falend systeem beschouwt.Zijn persoonlijke geschiedenis is altijd de basis geweest van zijn politiek. Zahawi werd geboren in Irak en vluchtte op 11-jarige leeftijd met zijn gezin naar Groot-Brittannië. Hij sprak vaak over het opgroeien in een land dat geteisterd werd door sektarisme, economische ineenstorting en instabiliteit. Op de persconferentie zei hij dat de ervaring hem terughoudend had gemaakt om “toe te zien hoe” Groot-Brittannië afglijdt naar wat hij een samenleving met twee niveaus noemde.De reactie van zijn voormalige partij was brutaal. Conservatieven hebben de hervorming afgedaan als een toevluchtsoord voor ‘oude politici’ die op zoek zijn naar hun volgende carrièrestap, en wijzen erop dat Zahawi ooit zei dat hij bang zou zijn om in een land te leven dat geregeerd wordt door Farage. De Labour-partij ging verder en noemde hem een in ongenade gevallen figuur en beschuldigde zowel Zahawi als Farage van schaamteloos opportunisme en giftige politiek.Deze kritiek maakt gebruik van Zahawi’s grootste kwetsbaarheid. In januari 2023 werd hij ontslagen als voorzitter van de Conservatieve Partij nadat uit onderzoek was gebleken dat hij er niet in was geslaagd voldoende bekend te maken dat HM Revenue & Customs zijn belastingzaken aan het onderzoeken was. De episode vernietigde zijn positie binnen het conservatieve establishment en liet hem politiek beschadigd achter, zelfs voordat hij bij de laatste algemene verkiezingen aftrad als parlementslid.Sinds zijn vertrek uit het Parlement heeft Zahawi in de zakenwereld gewerkt, maar zijn plotselinge terugkeer in reformistische kleuren laat zien hoe snel het zwaartepunt van Brits rechts verschuift. De hervorming heeft al conservatieve overlopers teruggevonden, waaronder huidige parlementariërs en voormalige ministers. Zahawi brengt echter iets dat Farage nog nooit eerder heeft gehad: een politicus die daadwerkelijk in de kabinetskamer heeft gezeten, leiding heeft gegeven aan grote departementen en nationale begrotingen heeft goedgekeurd.Of de hervorming hierdoor de indruk zal wekken van een geloofwaardige toekomstige regering, of gewoon van een prullenbak voor gewonde Tory-zwaargewichten, zal nu bepalend zijn voor de volgende fase van de Britse politiek. Wat duidelijk is, is dat de oude grenzen van conservatief rechts zijn ingestort. Een voormalige bondskanselier voert nu campagne voor Nigel Farage, en dat alleen al vertelt je hoe vreemd en onstabiel het Britse politieke moment is geworden.
