De afgezette Venezolaanse leider Nicolás Maduro stond maandag in een rechtszaal in Manhattan als gevangene en beklaagde: omringd door zware beveiliging, ontdaan van zijn macht als staatshoofd en geconfronteerd met beschuldigingen van drugs, wapens en samenzwering die hem waarschijnlijk jarenlang achter de tralies zullen houden.
“Ik werd betrapt”, zei hij in het Spaans, voordat hij tijdens een korte rechtszitting onschuldig pleitte. “Ik ben een goed mens, de president van mijn land.”
Slechts twee dagen eerder, meer dan 3.000 kilometer verderop in Caracas, zat Maduro “aan het hoofd van een corrupte en onwettige regering die decennialang de macht van de overheid heeft uitgebuit om illegale activiteiten, waaronder drugshandel, te beschermen en te bevorderen”, aldus een ingrijpende aanklacht die zaterdag werd vrijgegeven.
Wat aan de snelle val van Maduro voorafging, was niet alleen zijn gevangenneming afgelopen weekend in wat president Trump ‘een van de meest verbazingwekkende, effectieve en krachtige uitingen van Amerikaanse militaire macht’ in de geschiedenis van de VS noemde, maar ook tientallen jaren van samenwerking met ‘narcoterroristen’ uit Venezuela, Colombia en Mexico om zichzelf en zijn gezin te verrijken door ‘op grote schaal’ cocaïnehandel, zo beweert de aanklacht.
De aanklachten, gebaseerd op een aanklacht uit 2020, dateren van een kwart eeuw en omvatten andere Venezolaanse leiders en de vrouw en zoon van Maduro. Ze suggereren uitgebreide coördinatie met beruchte drugshandelorganisaties en kartels in de hele regio, en ze schetsen een wereld die Trump zelf lang heeft proberen in te prenten in de hoofden van de Amerikanen, een wereld waarin de zuiderburen van het land opzettelijk de Verenigde Staten overspoelen met dodelijke drugs en gewelddadige criminelen, tot verwoesting van lokale gemeenschappen.
Het is een portret van drugs, geld en geweld dat net zo dramatisch is als de nachtelijke aanval die straaljagers en helikopters het Venezolaanse luchtruim in stuurde, Amerikaanse speciale troepen de slaapkamer van Maduro in stuurden en Maduro en zijn vrouw in Amerikaanse hechtenis werden genomen en uiteindelijk hun voorgeleiding voor de rechtbank op maandag.
Het lijkt te berusten op clandestiene inlichtingen en andere getuigenissen die in de loop van tientallen jaren zijn verzameld en die het verdedigingsteam van Maduro ongetwijfeld zal proberen in diskrediet te brengen door de cast van personages – sommige drugshandelaren zelf – in twijfel te trekken waarop de aanklagers hebben vertrouwd.
Juridische experts hebben gezegd dat het jaren kan duren voordat de zaak voor de rechter komt, niet alleen vertraagd door de normale nuance van een samenzweringszaak met meerdere verdachten, maar ook door de extra complexiteit van een vervolging die vrijwel zeker gedeeltelijk afhankelijk is van geheime informatie.
“Dit is heel anders dan een typische drugszaak, zelfs een drugszaak op zeer hoog niveau, (waarbij) je de kabels van het ministerie van Buitenlandse Zaken niet hebt geclassificeerd zoals je ze zult hebben als je feitelijk een staatshoofd of een voormalig staatshoofd vervolgt”, zegt Renato Stabile, advocaat van de voormalige Hondurese president Juan Orlando Hernández, die in 2024 werd veroordeeld in een soortgelijke cocaïnehandelzaak voordat hij vorige maand gratie kreeg van Trump.
Joe McNally, voormalig waarnemend Amerikaans advocaat voor het Central District van Californië, waartoe ook Los Angeles behoort, zei dat hij verwacht dat de zaak minstens een jaar zal duren voordat de zaak voor de rechter komt, nadat de aanklagers “hun kaarten hebben getoond” en de advocaten van Maduro het bewijsmateriaal hebben bekeken en hun eigen getuigen hebben gezocht.
Hij zei dat hij van de aanklagers een sterke zaak verwacht – ondanks dat “het niet eenvoudig is om een zaak te bewijzen waarbij sprake is van kartelactiviteiten op hoog niveau die duizenden kilometers verderop plaatsvinden” – die zich op passende wijze geheel voor de ogen van het publiek zal ontvouwen.
‘Hij zal zijn dag in de rechtbank hebben. Het is geen militaire rechtbank’, zei McNally. “Zijn schuld of onschuld zal worden beslist door twaalf mensen in de wijk (in New York, waar hij werd aangeklaagd), en uiteindelijk zal de last op de schouders van de aanklager komen te liggen.”
De zaak tegen Maduro
Volgens de aanklacht werken Maduro en zijn collega-aangeklaagde Venezolaanse leiders sinds ongeveer 1999 samen met enkele van de meest gewelddadige en productieve drugshandelaren en narcoterroristen ter wereld, waaronder de FARC- en ELN-groepen in Colombia, de Sinaloa- en Los Zetas-kartels in Mexico, en de bende Tren de Aragua in Venezuela.
Anderen die in de zaak zijn aangeklaagd, zijn onder meer Hector Rusthenford Guerrero Floresalias “Niño Guerrero”, een vermeende leider van de Tren de Aragua.
Trump beschuldigde Tren de Aragua van het plegen van geweld in de Verenigde Staten en gebruikte vermeende banden tussen het land en Maduro om het gebruik van een oorlogsstatuut te rechtvaardigen om Venezolanen die ervan werden beschuldigd deel uit te maken van de bende, naar een beruchte Salvadoraanse gevangenis te deporteren. De banden van Maduro met de groep zijn in het verleden echter ook zwaar in twijfel getrokken door Amerikaanse inlichtingendiensten – en de aanklacht specificeert geen specifiek verband tussen Maduro en Guerrero Flores.
De aanklacht beweert dat Maduro en zijn mede-samenzweerders “de versterking en groei van gewelddadige narco-terroristische groeperingen hebben gefaciliteerd door hun organisaties te voorzien van cocaïnewinsten”, onder meer door “wetshandhavingsdekking en logistieke steun te bieden voor het transport van cocaïne door Venezuela, in de wetenschap dat hun drugshandelpartners de cocaïne naar het noorden, naar de Verenigde Staten, zouden verplaatsen.”
Concreet wordt beweerd dat Maduro tussen 2006 en 2008, toen hij minister van Buitenlandse Zaken was, diplomatieke paspoorten verkocht aan mensen van wie hij wist dat het drugshandelaren waren, met name zodat zij de opbrengsten uit Mexico naar Venezuela konden brengen “onder diplomatieke dekking” en zonder dat het leger of de wetshandhaving toezicht hield op hun vluchten.
Er wordt ook beweerd dat Maduro en zijn vrouw, Cilia Flores, tussen 2004 en 2015 “samenwerkten om cocaïne te verhandelen, waarvan een groot deel eerder in beslag was genomen door de Venezolaanse wetshandhavers, met de hulp van gewapende militaire escortes.”
Er wordt beweerd dat het paar “hun eigen door de staat gesponsorde bendegroepen handhaafde, bekend als collectieven om hun drugshandeloperaties te vergemakkelijken en te beschermen,” en “beval ontvoeringen, mishandeling en moorden tegen degenen die hen drugsgeld schuldig waren of die op een andere manier hun drugshandeloperaties ondermijnden, inclusief het bevelen van de moord op een plaatselijke drugsbaron in Caracas.”
De aanklacht verwijst naar een zestal andere strafzaken die al in de Verenigde Staten zijn aangespannen tegen anderen met vermeende banden met Maduro en zijn vermeende mede-samenzweerders, van wie velen zijn veroordeeld.
Wat staat ons te wachten
Stabile zei dat de juridisch twijfelachtige aard van de arrestatie van Maduro ongetwijfeld een factor zal zijn in toekomstige strafrechtelijke procedures, waarbij zijn verdedigingsteam waarschijnlijk zal beweren dat zijn detentie illegaal is. “Het zal het middelpunt van de aandacht zijn en ik neem aan dat er een motie tot afwijzing over zal worden ingediend”, zei hij.
Of dit argument iets zal opleveren, is echter minder duidelijk, aangezien Amerikaanse rechtbanken in het verleden hebben toegestaan dat strafzaken worden voortgezet tegen personen die in het buitenland zijn gevangengenomen, waaronder de voormalige Panama-dictator Manuel Noriega. Een deel van het Amerikaanse argument waarom Noriega vervolgd kon worden, was dat hij niet de legitieme leider van Panama was, een argument dat waarschijnlijk ook in het geval van Maduro zal worden aangevoerd.
Daarnaast zei Stabile dat de uitkomst van de zaak zal afhangen van het bewijsmateriaal dat de regering tegen Maduro heeft.
“Zal uw zaak alleen gebaseerd zijn op de getuigenissen van bronnen en medewerkers, wat min of meer het geval was in het geval van president Hernandez?” Stabiel gezegd. “Of zijn er opnames? Zijn er video’s? Zijn er bankdocumenten? Zijn er sms’jes? Zijn er e-mails?”
McNally zei dat hij zal kijken om te zien wie de aanklagers in de rij hebben staan om tegen Maduro te getuigen.
“In de meeste drugshandelzaken op hoog niveau, internationale drugshandelzaken die voor de rechter zijn gebracht en voor de rechtbank zijn beland, is de rode draad dat je eindigt met collaborateurs – individuen die deel uitmaakten van de samenzwering, de criminele partners van de verdachte waren, en die uiteindelijk besluiten: hé, het is in mijn beste belang om naar voren te komen en te getuigen,” zei McNally.
“Het is duidelijk dat ze worden ondervraagd en vaak worden beschuldigd van… liegen uit eigenbelang”, zei hij. “Maar naar mijn ervaring zijn medewerkers in dit soort zaken bijzonder waardevol, en de sleutel is om ze vervolgens te bevestigen met andere getuigen die hetzelfde verhaal vertellen of met bewijsstukken.”
