De meningen in dit artikel zijn die van de auteur en vertegenwoordigen op geen enkele wijze de redactionele positie van Euronews.
Mark Rutte is (bijna) geslaagd in de buitengewone prestatie om het Europees Parlement te verenigen.
Dit doet uiteraard enigszins af aan de artistieke indruk dat het Parlement het eens is over iets negatiefs: boos zijn over de uitspraken van Rutte tijdens een hoorzitting maandag over het afschrikkingsvermogen van de NAVO zonder de Verenigde Staten.
Wat hij zei – zonder enige retorische nadruk – was dat Europa, hier en nu, Rusland niet alleen kan afschrikken. De Verenigde Staten blijven onmisbaar.
De reactie was voorspelbaar. Er volgde een mengeling van irritatie, gekwetste trots en morele houding. Maar dit is precies het verkeerde antwoord. Als de diagnose juist is, vervangt verontwaardiging de behandeling niet.
Laten we beginnen bij het fundamentele punt, ontdaan van emoties. Tot op heden kan de Europese pijler van de NAVO niet functioneren als een volledig autonome afschrikkingsmacht zonder de Verenigde Staten.
Het is geen kwestie van politieke wil of ethische volwassenheid. Het is een kwestie van harde vaardigheden.
De Verenigde Staten vormen de ruggengraat van de NAVO
Ten eerste beschikt Europa niet over een werkelijk onafhankelijke strategische commandostructuur die in staat is om grootschalige operaties met hoge intensiteit te plannen en uit te voeren zonder deelname van de VS.
Het geïntegreerde commandosysteem van de NAVO is in de praktijk door en door Amerikaans van opzet.
Dit is geen belediging; het is een historisch feit. Het bondgenootschap werd op deze manier opgevat tijdens de Koude Oorlog, toen Amerikaans leiderschap werd geaccepteerd en gewenst. Je kunt deze erfenis betreuren, maar je kunt hem niet wegwensen.
Ten tweede – en nog belangrijker – ontbeert Europa de digitale en informatie-infrastructuur die de NAVO onderscheidt van een losse verzameling nationale strijdkrachten.
Bij moderne afschrikking gaat het niet in de eerste plaats om het aantal soldaten of tanks. Het gaat over intelligentiefusie, realtime surveillance, satellietdekking, veilige communicatie, datatargeting, cyberveerkracht en het vermogen om dit alles over domeinen en nationale grenzen heen te integreren.
Op vrijwel al deze gebieden vormen de Verenigde Staten de ruggengraat.
Zonder Amerikaanse activa zou Europa eenvoudigweg niet zwakker zijn. Het zou structureel blind en operationeel gefragmenteerd zijn. Afschrikking zonder geloofwaardig situationeel bewustzijn is geen afschrikking; het is hoop vermomd als strategie.
Niets van dit alles impliceert dat Europa een permanente afhankelijkheid van de Verenigde Staten moet aanvaarden. Integendeel. Als er sprake is van legitieme kritiek, is het niet dat Rutte te bot sprak, maar dat Europa te veel tijd heeft besteed aan het verwarren van ambities met de werkelijkheid.
Het is volkomen redelijk om te beweren dat Europa ernaar moet streven zichzelf te kunnen verdedigen zonder Amerikaanse tussenkomst. Gezien de recente ontwikkelingen in het Amerikaanse binnenlandse en buitenlandse beleid zou het onverantwoord zijn om dit scenario niet serieus te overwegen.
Strategische autonomie is niet langer een theoretisch debat; het is een discussie over verzekeringspolissen. Of met andere woorden: Generaal de Gaulle had altijd gelijk.
Maar verzekeringspolissen zijn duur en vergen tijd om te implementeren.
Hier heeft Europa twee juiste perspectieven nodig: een economisch perspectief en een temporeel perspectief.
Generatieproject in uitvoering
Vanuit economisch perspectief zou echte militaire autonomie duurzame investeringen vereisen op een schaal die veel Europese regeringen – en burgers – nog niet hebben geïnternaliseerd.
Dit gaat niet over marginale verhogingen of creatief boekhouden. Het gaat om het bouwen van parallelle structuren waar er momenteel geen bestaan: commandosystemen, inlichtingencapaciteiten, satellietconstellaties, logistieke ketens, voorraden en een industriële defensiebasis die snel en op grote schaal kan produceren.
Die rekening zal in de honderden miljarden lopen, niet als een eenmalige verplichting, maar als een levenslange verplichting.
Wat de tijd betreft is dit geen vijfjarig project. Dit is in het beste geval een project van tien jaar. Maar realistischer: generatiegebonden.
Zelfs met politieke consensus – iets waar Europa zelden van geniet – zou het opbouwen van een autonome, geloofwaardige afschrikking tien jaar of langer duren. Gedurende deze periode kan Europa zich geen strategisch zelfbedrog veroorloven. Doen alsof u over capaciteiten beschikt die nog niet bestaan, versterkt de afschrikking niet; het verzwakt het door de geloofwaardigheid uit te hollen.
Hier moet de tussenkomst van Rutte niet worden opgevat als een provocatie, maar als een verduidelijking. Hij beschreef de huidige tijd. Critici reageerden alsof hij de toekomst voorschreef.
Er is ook een dieper ongemak in het spel. Veel Europese politici zijn eraan gewend geraakt de taal van normen, waarden en intenties te spreken, zelfs op terreinen waar macht, capaciteit en bereidheid om kosten te absorberen doorslaggevend blijven.
Een schouderklopje is niet genoeg
Het defensiebeleid is geen arena waarin morele zelfbevestiging de materiële voorbereiding vervangt.
Als we zeggen dat Europa Rusland momenteel niet alleen kan afschrikken, ontkennen we niet het potentieel van Europa. Het betekent dat we de afstand moeten onderkennen tussen waar Europa staat en waar het misschien zou willen zijn. Deze kloof kan worden gedicht, maar alleen als deze eerlijk wordt gemeten.
Het neerschieten van de boodschapper kan tijdelijke emotionele verlichting bieden. Het draagt niets bij aan de verbetering van de strategische positie van Europa.
Als Europa alleen wil staan, moet het eerst leren zonder illusies naar zichzelf te kijken. Mark Rutte deed precies dat. Voor één keer moet Europa niet beledigend reageren, maar met aandacht.
Daarom is mijn laatste oproep aan mijn collega’s in het Europees Parlement deze: kijk niet naar de wereld zoals deze zou moeten zijn. Kijk naar hem zoals hij is: met koude Bismarck-ogen.
Europa zal niet sterker worden door autonomie te verlangen. Je wordt sterker als je begrijpt hoeveel autonomie daadwerkelijk kost, hoeveel tijd het kost, en waarom doen alsof het iets anders is de zekerste manier is om daar niet te komen.
Henrik Dahl (EVP) is een lid van het Europees Parlement uit Denemarken.
