De Amerikaanse president Donald Trump heeft gezworen de tarieven gestaag te verhogen voor Europese landen die zich verzetten tegen zijn plan om Groenland te verwerven, waardoor het geschil over het semi-autonome Deense grondgebied dat hij al lang wenste, escaleert.
Dus wat zit er achter Trumps drang om Groenland, het grootste eiland ter wereld, onder controle te krijgen, en hoe hebben de NAVO-bondgenoten van Washington gereageerd?
Wat is de tariefdreiging van Trump voor Groenland?
In een post op zijn Truth Social-platform schreef Trump zaterdag dat hij Denemarken en andere landen van de Europese Unie had gesubsidieerd door geen tarieven op hen toe te passen.
“Nu, na eeuwen, is het tijd dat Denemarken iets teruggeeft: de wereldvrede staat op het spel! China en Rusland willen Groenland, en Denemarken kan er niets aan doen.”
Trump voegde eraan toe dat “de nationale veiligheid van de Verenigde Staten en de wereld als geheel op het spel staat.”
Trump schreef dat Denemarken, Noorwegen, Zweden, Frankrijk, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Nederland en Finland vanaf 1 februari tarieven van 10% zullen moeten toepassen op al hun export naar de Verenigde Staten.
Vanaf 1 juni wordt het tarief verhoogd naar 25%, legt hij uit. “Dit tarief zal verschuldigd en betaalbaar zijn totdat er een overeenkomst is bereikt voor de volledige en totale aankoop van Groenland”, schreef Trump.
Trump schreef verder: “De Verenigde Staten proberen deze transactie al meer dan 150 jaar tot stand te brengen. Veel presidenten hebben het geprobeerd, en met goede reden, maar Denemarken heeft altijd geweigerd.”
Is Trump de eerste Amerikaanse president die controle over Groenland zoekt?
De leiders van Denemarken en Groenland hebben er consequent op aangedrongen dat Groenland niet te koop is. De afgelopen dagen hebben Groenlanders geprotesteerd tegen de wens van Trump om Groenland te verwerven. Toch heeft Trump sinds zijn eerste termijn aangedrongen op de verwerving van Arctisch grondgebied, en hij is niet de eerste Amerikaanse president die een dergelijke aankoop nastreeft.
Nadat hij in 1867 Alaska van Rusland had gekocht, probeerde de toenmalige minister van Buitenlandse Zaken William H. Seward tevergeefs Groenland te kopen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog bezetten de Verenigde Staten Groenland na de Duitse inval in Denemarken en bouwden daar militaire en radiofaciliteiten. Het is vandaag permanent aanwezig op Pituffik Space Base in het noordwesten.
In 1946, toen Groenland nog een Deense kolonie was, bood president Harry S. Truman Denemarken in het geheim $ 100 miljoen aan voor het eiland, maar Kopenhagen weigerde. Het voorstel werd pas in 1991 openbaar.
Amerikaanse burgers steunen de overname van Groenland door Washington niet, zo blijkt uit opiniepeilingen. Dit bleek deze week uit een peiling van Reuters/Ipsos onder inwoners van de VS minder dan één op de vijf respondenten steun het idee om Groenland te verwerven.
Waarom wil Trump Groenland?
De ligging en de natuurlijke hulpbronnen van het eiland maken het van strategisch belang voor Washington.
Groenland maakt geografisch gezien deel uit van Noord-Amerika, gelegen tussen de Noordelijke IJszee en de Noord-Atlantische Oceaan. Het is de thuisbasis van een meerderheid van 56.000 inwoners Inuit-inheemse volkeren.
De hoofdstad van Groenland, Nuuk, ligt dichter bij New York – ongeveer 2.900 km (1.800 mijl) verwijderd – dan de Deense hoofdstad Kopenhagen, die 3.500 km (2.174 mijl) naar het oosten ligt.
Het is een NAVO-gebied via Denemarken en een overzees gebied dat geassocieerd is met de EU, met inwoners die het EU-burgerschap bezitten.
De locatie biedt de kortste lucht- en zeeroutes tussen Noord-Amerika en Europa, waardoor het van strategisch belang is voor Amerikaanse militaire operaties en raketsystemen voor vroegtijdige waarschuwing. Washington heeft ook gezocht naar een grotere radardekking rond de kloof tussen Groenland, IJsland en Groot-Brittannië om Russische en Chinese bewegingen te volgen.
Groenland is rijk aan mineralen, waaronder de meeste van de door de EU genoemde ‘kritieke grondstoffen’, maar er vindt geen olie- en gaswinning plaats en veel inheemse bewoners zijn tegen grootschalige mijnbouw. De economie is vooral afhankelijk van de visserij.
Nu de klimaatverandering het Noordpoolgebied steeds meer ontsluit, zijn grootmachten als de Verenigde Staten, Canada, China en Rusland steeds meer geïnteresseerd in de onaangeboorde hulpbronnen ervan.
Hoe reageerde Europa op de tariefdreigingen van Trump?
Alle 27 EU-leden komen zondag bijeen voor een spoedvergadering om hun reactie op de dreiging van Trump te bespreken.
De Britse premier Keir Starmer reageerde in een bericht op
“Het toepassen van tarieven op bondgenoten bij het nastreven van de collectieve veiligheid van de NAVO-bondgenoten is volkomen verkeerd. Uiteraard zullen we dit rechtstreeks met de Amerikaanse regering nastreven.”
Voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen reageerde ook in een post
“Tarieven zouden de transatlantische betrekkingen ondermijnen en een gevaarlijke neerwaartse spiraal riskeren. Europa zal verenigd, gecoördineerd en toegewijd blijven aan het verdedigen van zijn soevereiniteit.”
Voorzitter van de Europese Raad Antonio Costa deelde een bericht dat identiek was aan dat van Von der Leyen op zijn X-account.
Kaja Kallas, hoofd van het buitenlands beleid van de EU, schreef in X: “China en Rusland moeten plezier hebben. Zij zijn degenen die profiteren van de verdeeldheid tussen bondgenoten.”
Kallas voegde hieraan toe: “De tarieven dreigen Europa en de Verenigde Staten armer te maken en onze gedeelde welvaart te ondermijnen.”
David van Weel, de Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken, zei zondag tijdens een interview op de Nederlandse televisie: “Wat hij doet is chantage… en dat is niet nodig. Het helpt de NAVO-alliantie niet, en het helpt Groenland ook niet.”
