Erbil, Irak – President Trump dreigde alle Amerikaanse steun aan Irak stop te zetten als het land voormalig premier Nouri al-Maliki voor een derde termijn zou herverkiezen.
Al-Maliki, lid van de Iraakse sjiitische moslimmeerderheid, was dat wel 2014 gedwongen af te treden na twee opeenvolgende ambtstermijnen, onder druk zowel intern als extern in het land dat worstelt met de opkomst van de soennitische terroristische groepering ISIS.
Dit is wat u moet weten over al-Maliki, waarom Trump weigert met hem samen te werken en wat de impasse voor Irak zou kunnen betekenen:
Wat zei president Trump?
In de versturen op Truth Social noemde president Trump al-Maliki op 27 januari een ‘slechte keuze’ voor Irak, met het argument dat zijn vorige leiderschap, tussen 2006 en 2014, werd gekenmerkt door ‘armoede en totale chaos’.
“Vanwege zijn waanzinnige beleid en ideologieën zullen de Verenigde Staten van Amerika, als ze worden gekozen, Irak niet langer helpen, en als wij er niet zijn om te helpen, heeft Irak GEEN enkele kans op succes, welvaart of vrijheid”, zei Trump.
AHMAD AL-RUBAYE/AFP/Getty
In de verklaring Al-Maliki zei woensdag op sociale media: “Wij verwerpen categorisch de flagrante inmenging van de Verenigde Staten in de binnenlandse aangelegenheden van Irak, die wij beschouwen als een schending van zijn soevereiniteit en in tegenspraak met het democratische systeem dat na 2003 in Irak is gevestigd.”
Waarom is Trump zo tegen Nouri al-Maliki?
Eén analist en opmerkingen van Amerika’s topdiplomaat suggereren dat er één enkel woord is dat verklaart waarom Trump zich op al-Maliki richt, ook al heeft de president het woord feitelijk weggelaten uit zijn Truth Social-post: Iran.
Zijn luidruchtige oppositie tegen al-Maliki lijkt deel uit te maken van een hernieuwde poging van Washington om de invloed te beteugelen die buurland Iran, de grootste sjiitische macht in de regio, uitoefent op Irak met een sjiitische meerderheid. Het is een erfenis van de nasleep van de Amerikaanse invasie van 2003, die de soennitische dictator Saddam Hoessein ten val bracht, maar vervolgens de weg vrijmaakte voor Iran om zijn invloed te laten gelden.
Minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio benadrukte in een telefoongesprek op 25 januari met de aftredende Iraakse premier Mohammed Shia al-Sudani dat elke “door Iran gecontroleerde Iraakse regering niet met succes de belangen van Irak op de eerste plaats kan zetten, Irak buiten de regionale conflicten kan houden, of het wederzijds voordelige partnerschap tussen de Verenigde Staten en Irak kan bevorderen.”
De belangrijkste sjiitische politieke partijen van Irak, waaronder die van Al-Maliki, worden door de Verenigde Staten gezien als verbonden met, zo niet afhankelijk van, Iran. Tijdens zijn machtsperiode werd al-Maliki beschouwd als bijzonder dicht bij Iran, en dat was hij ook ervan beschuldigd buitensporig sektarisch te zijnzijn beleid richt zich op leden van de Iraakse soennitische minderheid.
Ayad Al-Anber, hoogleraar politieke wetenschappen aan de Universiteit van Bagdad, vertelde donderdag aan CBS News dat de harde retoriek van Trump hem verraste, maar de motivatie was duidelijk: de Verenigde Staten zijn vastbesloten te voorkomen dat Irak onder de controle komt van een regering die wordt gezien als gebonden aan Iraanse invloed.
Hij zei echter dat het nog niet duidelijk was hoeveel druk de regering-Trump bereid zou zijn uit te oefenen, zowel diplomatiek, economisch als militair, om dat doel te bereiken.
Zou Nouri al-Maliki in Irak herkozen kunnen worden?
Het sjiitische coördinatiekader, het grootste blok in het Iraakse parlement, heeft onlangs een meerderheidsakkoord bereikt om al-Maliki voor een derde termijn te benoemen.
De voormalige premier bleef een zeer invloedrijke figuur in de Iraakse politiek ondanks zijn roemloze vertrek uit zijn ambt in 2014, grotendeels dankzij zijn politieke en crisisbeheersingsvaardigheden.
Dat gezegd hebbende, zijn er geen politieke peilingen in Irak die ons kunnen helpen zijn populariteit op nationaal niveau, of zelfs onder sjiitische kiezers, te peilen.
Wat staat er op het spel voor Irak?
De heer Trump verliet Bagdad met een ernstig dilemma. Ter wille van de binnenlandse rust moet elke regering een ongelooflijk delicaat evenwicht bewaren en de sjiitische meerderheid van het land en de grote soennitische en Koerdische minderheden tevreden stellen.
Volgens de Amerikaanse regering is Irak ontving ongeveer $31 miljoen aan directe buitenlandse hulp vanuit Washington in 2025. Dit cijfer omvat niet de kosten van de aanzienlijke Amerikaanse militaire inzet in het land, bedoeld om de aanhoudende dreiging van ISIS onder controle te houden.
Van deze Amerikaanse financiering ging ongeveer 20 miljoen dollar naar veiligheidsgerelateerde kosten, en bijna 9 miljoen dollar naar operationele kosten van de overheid en het maatschappelijk middenveld.
Een ander essentieel onderdeel van de Amerikaanse steun is minder direct, maar biedt Washington ook een aanzienlijke invloed: alle olie-inkomsten van de Iraakse regering worden verwerkt via de Federal Reserve Bank van New York, en als de regering-Trump gelooft dat Bagdad de wensen van Iran opvolgt, bestaat er in Irak bezorgdheid dat de fondsen geblokkeerd kunnen worden.
